icon Η κρίση για αρχάριους - Πρωτογενές Έλλειμμα, Ομόλογα, Τοκοχρεολύσια, Χρέος

Έλλειμμα και διαμόρφωση χρέους

Μια χώρα, όπως και ένα νοικοκυριό, έχει έσοδα και έξοδα. Όταν τα έσοδα μιας χώρας είναι λιγότερα από τα έξοδα τότε υπάρχει έλλειμμα. Το έλλειμμα επομένως είναι διαφορετικό από το χρέος. Το έλλειμμα δείχνει το ποσό που υστερούν τα έσοδα από τα έξοδα σε ένα χρόνο και όχι το συνολικό ποσό που χρωστάει η χώρα.

Το πρωτογενές έλλειμμα

Τα έξοδα μιας χώρας χωρίζονται γενικά σε κρατικές δαπάνες (μισθοί, συντάξεις, επιχορηγήσεις, δαπάνες για παιδεία, υγεία κτλ.) και σε δαπάνες εξυπηρέτησης χρέους. Σαν εξυπηρέτηση του χρέους ορίζουμε τα χρήματα που πρέπει να δώσει ένα κράτος, για να πληρώσει προηγούμενα δάνεια. Η εξυπηρέτηση του χρέους μοιάζει κάπως με τις μηνιαίες δόσεις που καλείται να πληρώσει ένα νοικοκυριό. Πρωτογενές έλλειμμα είναι το έλλειμμα που προκύπτει αν εξαιρέσουμε από τα έξοδα του κράτους την εξυπηρέτηση του χρέους. Πρωτογενές πλεόνασμα προκύπτει όταν τα έσοδα είναι παραπάνω από τα έξοδα χωρίς φυσικά να υπολογίσουμε πάλι την εξυπηρέτηση του χρέους.

Ας φανταστούμε ένα νοικοκυριό που σε μηνιαία βάση: έχει έσοδα 1500 ευρώ,
έξοδα σπιτιού - οικογενείας 1000 ευρώ,
και δόση δανείου 300 ευρώ.

Η οικογένεια αυτή θα λέγαμε πως έχει πρωτογενή πλεόνασμα 500 ευρώ μια που δεν υπολογίζουμε τη δόση του δανείου (την εξυπηρέτηση δηλαδή του χρέους). Ακόμα και αν η οικογένεια είχε 1200 ευρώ έσοδα, παρόλο που δε θα μπορούσε να ανταποκριθεί συνολικά, θα είχε πρωτογενές πλεόνασμα 200 ευρώ. Με έξοδα δηλαδή 1300 και έσοδα 1200 το νοικοκυριό θα λέγαμε πως έχει πρωτογενές πλεόνασμα. Παρόλα αυτά θα υπήρχε έλλειμμα.

Έτσι και μια χώρα. Ακόμα και αν τα έσοδα της υπερκαλύπτουν τα έξοδα μπορεί να υπάρχει έλλειμμα. Στην πραγματικότητα το έλλειμμα των χωρών είναι μάλλον ο κανόνας, ενώ και τα πρωτογενή ακόμα πλεονάσματα σπανίζουν. Τι σημαίνει αυτό; Πως στην πράξη οι περισσότερες χώρες ακόμα και αν έχουν αρκετά έσοδα να καλύψουν τα έξοδα τους, το πιο πιθανό είναι πως δε θα έχουν αρκετά έσοδα να καλύψουν και την εξυπηρέτηση του χρέους.

Όπως μπορεί να προσέξαμε υπάρχει μια διαφορά μεταξύ ενός οικογενειακού προϋπολογισμού και του προϋπολογισμού μιας χώρας. Πρώτον ένας οικογενειακός προϋπολογισμός φροντίζει κατά κανόνα να μην είναι ελλειμματικός. Δηλαδή από τα έσοδά του να καλύπτει και τα έξοδα αλλά και τις δανειακές υποχρεώσεις του. Αντίθετα μια χώρα κατά κανόνα δε μπορεί από τα έσοδα τις να καλύψει και τις ανάγκες της και να εξυπηρετήσει το χρέος της. Τι κάνει επομένως μια χώρα; Απλά δανείζεται. Διευρύνει τα έσοδα της δηλαδή μέσω του δανεισμού προκειμένου να μπορεί να καλύψει και τα κρατικά έξοδα αλλά και τα έξοδα της εξυπηρέτησης των προηγούμενων δανείων. Τι κάνουν επομένως κατά κανόνα όλες οι χώρες, και όχι μόνο η Ελλάδα, για να καλύψουν τις ανάγκες τους; Δανείζονται για να μπορούν να πληρώσουν προηγούμενα δάνεια.

Ομόλογα και τοκοχρεολύσια

Σε αντίθεση με μια οικογένεια, ή με μια επιχείρηση, που πληρώνει μηνιαίες δόσεις για τα δάνεια που πήρε, ο τρόπος που δανείζεται μια χώρα είναι λίγο διαφορετικός. Η επιχείρηση ή η οικογένεια δανείζεται από μια τράπεζα ένα ποσό το οποίο θα πρέπει να το ξεπληρώσει σταδιακά συνήθως με μηνιαίες ισόποσες δόσεις που συμπεριλαμβάνουν και τον τόκο του δανείου. Μια χώρα όμως δεν πληρώνει τα δάνεια της μ' αυτόν τον τρόπο. Συνήθως μια χώρα δανείζεται με τη μορφή ομολογιών. Παίρνει δηλαδή ένα ποσό από κάποιον δανειστή και σε αντάλλαγμα παραδίδει ένα ομόλογο (χρεόγραφο). Το ομόλογο αυτό θα πρέπει να πληρωθεί μετά από ένα καθορισμένο διάστημα. Συνήθως οι χώρες παίρνουν ομόλογα που λήγουν μετά από μερικά χρόνια. Τυπική περίπτωση είναι το 5ετές και το 10ετές ομόλογο αλλά υπάρχουν φυσικά και ομόλογα μεγαλύτερης διάρκειας.

Τα ομόλογα εκτός από την υποχρέωση να εξοφληθούν μετά από συγκεκριμένο χρονικό διάστημα έχουν επιπλέον και τον ετήσιο τόκο που πρέπει να πληρωθεί στον ομολογιούχο με τη μορφή κουπονιού. Ο ομολογιούχος δηλαδή κάθε χρόνο παραδίδει το κουπόνι και εισπράττει τον αντίστοιχο τόκο. Το αποτέλεσμα αυτού του κατά τα άλλα ευέλικτου τρόπου δανεισμού μιας χώρας έχει σαν συνέπεια οι δανειακές υποχρεώσεις της να μην είναι σταθερές. Σε άτακτα διαστήματα μια χώρα θα πρέπει ξεχωριστά να εξοφλεί κουπόνια (τόκους) και ομόλογα (χρεολύσια). Π.χ. μια χώρα που πήρε δεκαετές ομόλογο 50 δις το 2002, μέχρι το 2012 θα πρέπει να πληρώνει μόνο τον τόκο. Αν ο τόκος ήταν 3% θα πρέπει να πληρώνει 1,5 δις ετησίως. Το 2012 όμως εκτός από τον τόκο θα πρέπει να επιστρέψει και τα 50 δις που πήρε. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα άλλες χρονιές τα χρεολύσια, δηλαδή τα ομόλογα που έληξαν, να είναι σχετικά μικρά και άλλες χρονιές σχετικά μεγάλα.

Πίνακας με λήξη ομολόγων για Ελλάδα

Πίνακας με τον χρόνο λήξης των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου τα επόμενα χρόνια

Τόκοι και διόγκωση Χρέους

Όπως προείπαμε γενικός κανόνας είναι πως επειδή μια χώρα δεν έχει αρκετά έσοδα για να καλύψει ταυτόχρονα τα έξοδα της και να πληρώσει προηγούμενα δάνεια, καταφεύγει στον δανεισμό. Πιθανό πολλοί πιστεύουν πως το κυριότερο μέρος ενός χρέους προκύπτει από συσσωρευμένα πρωτογενή ελλείμματα. Στην πραγματικότητα οι τόκοι παίζουν σημαντικό ρόλο στη διόγκωση του χρέους.

Η Ελλάδα από το 2000 μέχρι σήμερα δίνει κατά μέσο όρο σε τόκους 10 δις ετησίως. Σε 10 χρόνια οι τόκοι που πλήρωσε η Ελλάδα ήταν περίπου 100 δις ευρώ. Ένα μη ευκαταφρόνητο ποσό. Για να το πούμε και διαφορετικά φανταστείτε μια οικονομία που καταφέρνει να καλύπτει πλήρως τα έξοδα της από τα έσοδα. Να έχει δηλαδή μηδενικό πρωτογενές έλλειμμα. Ακόμα και σε αυτή την περίπτωση το χρέος μπορεί να διογκωθεί. Ο λόγος είναι οτι μπορεί μεν η χώρα να έχει αρκετά χρήματα για να καλύψει τις ανάγκες της, χρειάζεται όμως και παραπάνω χρήματα για να πληρώσει τους τόκους του χρέους. Μάλιστα συνεχίζοντας με αυτό το ρυθμό η χώρα αυτό που κάνει είναι να κεφαλαιοποιεί τους τόκους που δεν μπορεί να τους πληρώσει και να τους συσσωρεύει σε καινούργιο μεγαλύτερο χρέος και τόκο.

Για να δώσουμε ένα παράδειγμα της αρνητικής επίδρασης που έχουν οι τόκοι στο χρέος, φανταστείτε μια οικονομία που ξεκινάει με 100 δις χρέος και επί 20 χρόνια καταφέρνει να καλύπτει τις ανάγκες από τα έσοδα της αλλά πληρώνει για το υπάρχον χρέος 5% επιτόκιο. Το χρέος αυτής της χώρας μετά από 20 χρόνια θα εκτοξευτεί στα 265 δις παρά το γεγονός οτι η χώρα όλα αυτά τα χρόνια δε δανείστηκε ούτε ένα ευρώ για δικές της ανάγκες.

Τόκοι Ελλάδος

Ανακεφαλαίωση

Ανακεφαλαιώνοντας, είδαμε πως το ύψος τους χρέους δεν πρέπει να κρίνεται απόλυτα αλλά σε σχέση με το ΑΕΠ. Είδαμε επίσης πως η Ελλάδα δεν έχει την πρωτοτυπία να έχει μεγάλο χρέος. Οι περισσότερες χώρες στον κόσμο έχουν μεγάλο εξωτερικό χρέος σε σχέση πάντα με το ΑΕΠ. Μάλιστα αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι πως σε παγκόσμια κλίμακα ισχυρές οικονομικά χώρες όπως ΗΠΑ, Βρετανία, Γαλλία αλλά και Γερμανία έχουν τεράστιο χρέος ενώ αδύναμες οικονομίες εμφανίζουν μικρό χρέος. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι πως η Ελλάδα παρουσιάζει μικρότερο εξωτερικό χρέος σε σχέση με άλλες χώρες της Ευρώπης και του κόσμου έχει όμως ιδιαίτερα μεγάλο δημόσιο χρέος. Ωστόσο το ιδιαίτερα υψηλό δημόσιο χρέος το είχε σαν ποσοστό και την εποχή που μπήκαμε στο ευρώ. Τέλος αναφερθήκαμε στα ελλείμματα που παρουσιάζουν οι περισσότερες χώρες στον κόσμο και στο γεγονός πως ουσιαστικά δανείζονται για να πληρώσουν προηγούμενα δάνεια. Η παγκόσμια οικονομία δηλαδή βασίζεται σε έναν ατελείωτο δανεισμό όπου χώρες και ιδιώτες δανείζονται ουσιαστικά για να πληρώσουν προηγούμενες οφειλές. Η κατάσταση αυτή της παγκόσμιας οικονομίας θα πρέπει να ληφθεί υπόψη όταν αξιολογούμε την Ελληνική περίπτωση. Επίσης πρέπει να αξιολογηθεί και ο ρόλος των τόκων που διογκώνουν το χρέος όχι μόνο της Ελληνικής αλλά και της παγκόσμιας οικονομίας.

Σχόλια

gtroza

συγχαρητήρια γιά το άρθρο μικρή ένσταση: ο δανεισμός των χωρών, παρουσιάζεται σαν "φυσικό φαινόμενο" σε αντίθεση με την σελίδα που δείχνει ότι υπάρχει και άλλος δρόμος από τα "δάνεια" blogspot

02.03.2012

Γιώργος Στεφ

Σ΄ ευχαριστούμε Ευθυμη για αυτο το πραγματικά κατατοπιστικότατο αρθρο. Ειναι εξοργιστικό το πως τόσα χρόνια δε μπήκε κανένας στον κόπο (πολιτικοί,κόμματα,δημοσιογράφοι,οικονομολόγοι κλπ) να εξηγήσει τα πραγματα αυτά στον κόσμο.Απο την άλλη όμως ποιός θα καθόταν να ακούσει οταν τα πράγματα πηγαίναν σχετικά καλά και ο καθένας βολευόταν λίγο-λίγο. Και ενα τελευταίο: τελικά ποιοί πολιτικοί δικαιώνονται; Αυτοί που δανείζονταν ή αυτοί που έλεγαν οτι δεν θέλαν να δανείζονται αλλά δανείζονταν.

17.03.2012

Περισιανίδης Ευθύμιος

Ευχαριστώ Γιώργο για τα καλά σου λόγια. Έχεις δίκιο στο ότι δε θα καθόταν κανένα να τους ακούσει όταν τα πράγματα πήγαιναν καλά. Μήπως όμως έχουμε εκπαιδευτεί σαν πολίτες στο να μην ασχολούμαστε με τίποτα; Μήπως δεν είναι τυχαίο που θεωρούμε τα οικονομικά πυρηνική φυσική; Στην τελική σαν πολίτες σε ποιον τομέα πέρα από τη δουλειά μας έχουμε γνώσεις; Γιατί θα πρέπει πάντα να μας ενημερώνει για όλα κάποιος ειδικός; (Δημοσιογράφος ή Πολιτικός μέσα πάντα από την τηλεόραση φυσικά). Τέλος κατά την άποψη μου κανένας πολιτικός από αυτούς που ξέρω εγώ δεν δικαιώθηκε. Το οτί είχαμε μεγάλο χρέος το λέγανε. Δε λέγανε όμως τι σημαίνει αυτό και τι έπρεπε να κάνουμε.

17.03.2012

Κώστας Πανταζής

Πολύ καλή δουλειά,κατατοπιστική κι' ελπίζω να είναι και αρκετά σωστή.Πραγματικά θεωρείται σχεδόν φυσικό και αναπόφευκτο φαινόμενο ο δανεισμός σε ολόκληρο τον κόσμο από τον απλό ανθρωπο,τον επιχειρηματία,τους οργανισμούς,τους κομπιναδόρους,τους βασιλιάδες,μέχρι τα κράτη τα ίδια.ΟΛΟΙ πρέπει να δανείζονται από τον καιρό που διαμορφώθηκαν κοινωνίες με ατομική ιδιοκτησία και μετασχηματίστηκαν σε κράτη.Η εφεύρεση του χρήματος σαν εικονική πραγματικότητα,ακόμα και σε άυλη μορφή εγέννησε και τη Δικτατορία των Αγορών που ζούμε σήμερα.Θα υπάρχει αυτό το παντοδύναμο χρήμα και ο δανεισμός σαν αναγκαίο φαινόμενο όσο ο κόσμος θα παραμένει σαν ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΑΠΟ ΑΛΛΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ.

12.11.2012

vimpat

Επιτέλους ένα αρθρο που εξηγεί τα οικονομικά σε απλή καθημερινή μορφή και όχι σαν να απευθύνεται σε οικονομολόγους. Δεν είμαι από εκείνους που δεν ενδιαφέρονται να μάθουν πώς λειτουργεί το σύστημα, αλλά δεν τα χωράει το μυαλό μου!

20.12.2012

Γιώργος

1) Αν όλοι χρωστάνε, σε ποιον ανήκει το χρήμα τελικά; 2) Γιατί δανειστήκαμε εξ'αρχής λεφτά που γνωρίζαμε ότι δεν θα μπορέσουμε να εξοφλήσουμε ποτέ; Το ότι το κάνουν πολλές χώρες σημαίνει πως είναι κάτι οργανωμένο από κάποιους; (Ποιους;)

02.01.2013

ΓΙΑΝΝΗΣ

ΣΤΟ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΝΤΑΓΜΕΝΟΙ ΔΕΝ ΑΦΗΝΕΙ ΚΑΜΙΑ ΧΩΡΑ ΝΑ ΣΗΚΩΣΕΙ ΚΕΦΑΛΙ ΠΑΡΤΕ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΛΛΑ ΤΟ ΕΛΕΙΜΑ ΤΟΥ ΙΣΟΖΥΓΙΟΥ ΤΗΣ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΟ ΚΑΙ ΔΙΑΡΚΩΣ ΑΥΞΑΝΕΤΕ. ΚΑΜΙΑ ΧΩΡΑ ΔΕΝ ΤΑ ΠΕΤΥΧΑΙΝΕΙ ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΚΑΠΟΥ ΘΑ ΧΑΝΕΙ

05.01.2013

ΚΡΙΘΑΡΙΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ

ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ ΚΑΛΗ ΔΟΥΛΕΙΑ ,ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΚΑΛΟ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΤΕ ΚΑΙ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ 2012 ,ΔΕΙΧΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΑΛΥΤΕΡΕΥΣΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΗς ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΝΑ ΚΑΝΕΤΕ ΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΡΕΟΥΣ , ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΡΕΟΥΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΛΕΙΜΑΤΟς ,ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΕΛΛΕΙΜΑΤΟς ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΝΑ ΜΠΟΡΕΣΟΥΜΕ ΝΑ ΣΥΓΚΡΙΝΟΥΜΕ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 2012 . ΜΕ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΡΙΘΑΡΙΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ

07.04.2013

Αλέξης

Εξαιρετικό άρθρο για όλους όσους θέλουν να ενημερωθούν με απλά λόγια για αυτά που συμβαίνουν.Όλα αυτά που δεν έχει πει κανένας τα τελευταία 5 χρόνια.Πλήρες και κατατοπιστικότατο!Μήπως ξέρουμε όμως τι οδήγησε στην άνοδο των spreads ενώ η χώρα κατά τ άλλα ήταν στον μέσο όρο της εε..?Η αναθεώρηση του ελλείμματος ή κερδοσκοπικοί-γεωπολιτικοί λόγοι..?Συγχαρητήρια για την τόση καλή δουλειά!

11.04.2013

Χρήστος

Πραγματικά καταπληκτικό και πλήρες άρθρο, στοχευμένο σε "αρχάριους"! Θα σας πρότεινα να αναδημοσιεύσετε όλο το κείμενο σε όλα τα κοινωνικά δίκτυα! Συμφωνώ με έναν άλλον σχολιαστή, θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να γίνει μια σύγκριση της κατάστασης σήμερα σε σχέση με το 2011 και 2012!

21.04.2013

Φωτης Ζωης

πολυ καλο και κυριως κατανοητο αρθρο αλλα θα μπορουσατε να επεκταθειτε και να αξιολογησετε πιο λεπτομερως αλλες εναλλακτικες.

31.05.2013

Μάνος

Καλή δουλειά, ξεκαθαρίζετε αρκετές έννοιες που μας βομβαρδίζουν καθημερινά

02.06.2013

Σπυρίδων

Eξαιρετικά απλή και κατανοητή η αναπτυξη.Συγχαρητηρια.Όπως όλοι γνωρίζουμε,αυτό το κράτος μας ξεκίνησε με χρέος.Μπήκε δηλαδή αυτόματα στη διαδικασία του δανεισμού και στη λογική του χρέους όπως το αναπτύξατε.Το γεγονός ότι μετράμε 4-5? πτωχεύσεις σημαίνει ότι δεν τα πάμε και τόσο καλά!!!!ούτε με το ΑΕΠ,ΟΎΤΕ ΜΕ ΤΑ ΕΛΛΕΊΜΑΤΑ,ΟΥΤΕ ΜΕ ΤΙΣ ΔΑΠΆΝΕΣ και φυσικά ΟΥΤΕ ΜΕ ΤΑ ΕΣΟΔΑ.Μια ευχή θα εκφράσω μόνο. Καλά μυαλά σε όλους μας ξεκινώντας από την καθημερινότητά μας.Ευχαριστώ.

20.06.2013

ιωσηφ

η ελλαδα εχει τυχη. εχει τουρισμο.

22.09.2013

μαργαριτα κωνσταντιν

διαβασα το κειμενο σας με μεγαλο ενδιαφερον:τοσο απλο, τοσο ευστοχο, τοσο κατανοητο - τα θερμα μου συγχαρητηρια! βρηκα οχι μονο τις πληροφοριες που ζητουσα αλλα και επι πλεον πληροφοριες, πολυ χρησιμες. σας ευχαριστω! μαργαριτα κωνσταντινιδου

10.10.2013

Περισιανίδης Ευθύμης

Ευχαριστώ Μαργαρίτα για τα καλά σου λόγια. Η αλήθεια είναι οτι αυτό το υλικό και το κείμενο δεν κατάφερα να το γράψω έγκαιρα, όταν δηλαδή τα πράγματα ήταν πιο ζεστά και ο κόσμος εξέφραζε την απορία του σε αυτά τα θέματα πιο έντονα. Και εγώ όπως και πολύ κόσμος έψαχνα να βρω μια εξήγηση για το τι συμβαίνει και η εργασία αυτή αποτελεί το αποτέλεσμα της έρευνάς μου. Τον καιρό αυτό αισθάνομαι οτι ο περισσότερος κόσμος δεν ασχολείται με το θέμα οπότε και χαίρομαι που το κείμενο μου βοηθάει στην κατανόηση κάποιων όρων.

11.10.2013

pantelis k

απλα συγχαρητηρια..

17.10.2013

Νίκος Χ

Κύριε Περισιανίδη, συγχαρητήρια για την πολύ καλή καταγραφή της οικονομικής κατάστασης της χώρας μας , αλλά και την απλή αποτύπωση οικονομικών εννοιών , η οποία ομολογουμένως ήταν χρήσιμη και σε μένα. Όμως , θέλω να σταθώ σε ένα αναπάντητο μέρος της περιγραφής σας και αφορά στο ότι δεν περιγράφεται την κατάσταση που θα είχε επέλθει από μια άμεση χρεοκοπία ή αθέτηση πληρωμών , ενώ έχει περιγραφεί πλήρως η κατάσταση που επήλθε από το μνημόνιο. Δηλαδή το ερώτημα που τίθεται είναι , αν η Ελλάδα είχε επιλέξει εξ αρχής την άμεση χρεοκοπία , ποια θα ήταν η στάση των δανειστών ή αν θέλετε η απάντηση των χωρών μελών της Ε.Ε. Νομίζω ότι θα μπορούσατε έστω και σε θεωρητικό επίπεδο να περιγράφατε τις τυχόν πιθανές επιπτώσεις από μια τέτοια επιλογή της Ελλάδας . Άλλως κινδυνεύετε να θεωρηθείτε υποκειμενικός στις απόψεις σας . Και θέτω ευθέως τις ερωτήσεις μου , εάν θεωρητικά η Ελλάδα επέλεγε από νωρίς όπως περιγράφετε την άμεση χρεοκοπία . Πιστεύετε ότι : - Οι δανειστές (τράπεζες , θεσμικοί , funds ) απλά θα την δεχόταν , χωρίς επιπτώσεις για την χώρα μας ; και αν ναι ποιες θα ήταν ; - Τα κράτη της Ε.Ε. και αυτά με την σειρά τους απλά θα δεχόταν μια defacto χρεωκοπία μια χώρας μέλος της , η οποία όπως πολύ σωστά περιγράφεται δημιούργησε μόνη της την κατάσταση αυτή ; - Εάν τα πράγματα ήταν τόσο απλά και θα γλιτώναμε τόσα δις , γιατί επιλέξαμε την δύσκολη οδό , μήπως γιατί οι απειλές που δεχθήκαμε ,από ισχυρότερους , ήταν πραγματικά χειρότερες για την χώρα μας από αυτές που περνάμε τώρα ; και αν ναι ποιες θα μπορούσαν να είναι ; Εγώ δεν θέλω να κάνω πολιτική αντιπαράθεση και να ισχυριστώ ότι θα μας πετάξουν έξω από την Ε.Ε. , ότι οι χώρες θα προβούν σε οικονομικό εμπάργκο , ότι θα ξαναπάμε στη δραχμή κλπ Όμως δεν μπορώ να δεχθώ μια απάντηση ότι δεν μπορούν να μας κάνουν τίποτε , εκτός από τα δικαστήρια εφόσον το χρέος ήταν ομολογιακό . Και η τελευταία ερώτηση μου περί δικαίου. Όπως πολύ αναλυτικά περιγράφετε , το Ελληνικό κράτος έφτασε στην χρεοκοπία από δικά του λάθη και σφάλματα ( διόγκωση των δημοσίων δαπανών τα τελευταία 10 έτη , δανεισμός κλπ ) γιατί θα έπρεπε να επιλεγεί η άμεση χρεωκοπία και η αθέτηση των χρεών μας , σε σχέση με την επιλογή του μνημονίου ; Δηλαδή ενώ τόσα χρόνια οι δανειστές μας είχαν εμπιστοσύνη και αγόραζαν τα ομόλογά μας , τώρα δεν έχω , δεν σας πληρώνω ; Δηλαδή θεωρείτε σωστό το παραλληλισμό που κάνετε «Αν η επιχείρηση πάει καλά η μετοχή παίρνει αξία και πληρώνει μέρισμα (το κουπόνι). Αν «βαρέσει κανόνι» χάνεις τα λεφτά σου. Τόσο απλά… Καλώς αναλύθηκε το κομμάτι του μνημονίου για το οποίο συμφωνώ απόλυτα ότι δεν ήταν επιτυχές , αλλά όταν προτείνετε διαφορετική λύση θα πρέπει να την τεκμηριώνετε . Ευχαριστώ για την φιλοξενία . Όποιος θέλει να μιλήσουμε εκτενέστερα ας χρησιμοποιήσει το email μου nhzt@ymail.com .

26.10.2013

Περισιανίδης Ευθύμης

Ευχαριστώ Κύριε Νίκο για τα λόγια σας. Το κείμενο αυτό εξαρχής δεν είχε σκοπό να ασχοληθεί με το θέμα που θίγετε. Ποια είναι τώρα η άποψη μου για τα ερωτήματα σας. Αρχικά να κάνω τη διαπίστωση ότι ενώ πρόκειται για ένα επιστημονικό ζήτημα και μπορεί να αντιμετωπιστεί σαν τέτοιο, μπαίνει σε μεγάλο βαθμό η προκατάληψη και η ιδεολογία που κάνει τα πράγματα πιο δύσκολα. Δηλαδή από τη μια έχουμε την άποψη που θέλει να υποτιμάει τους κινδύνους από μια \'άμεση\' όπως τη λέτε χρεοκοπία και από την άλλη την άλλη άποψη η οποία διογκώνει τους κινδύνους σε τέτοιο βαθμό ώστε να θεωρείται η μόνη ρεαλιστική λύση ο μονόδρομος της τρόικας. Η δεύτερη προσέγγιση είναι αυτή που ακολουθήθηκε από τα ΜΜΕ και από το πολιτικό κατεστημένο στη χώρα μας. Ίσως μια μέση οδός να ήταν καλύτερη αλλά μια τέτοια δεν ακολουθήθηκε ποτέ. Η άποψη μου και δεν θα σας την κρύψω είναι ότι οι επιπτώσεις που θα είχαμε από τα \'αντίποινα\' των δανειστών, που σαφώς θα υπήρχαν, θα ήταν μικρότερες από τις επιπτώσεις που έχει αυτή η πολιτική της σταδιακής χρεοκοπίας που ακολουθούμε. Καθαρά επιστημονικά μιλώντας οι επιπτώσεις αυτές θα πρέπει να συγκριθούν όταν τελειώσει ο κύκλος της κατάρρευσης της οικονομίας της Ελλάδας και όχι σήμερα. Εννοώ ότι είναι λάθος να συγκρίνουμε την οικονομική κατάσταση του σήμερα με μια αντίστοιχη κατάσταση αν είχαμε επιλέξει κάποιον άλλο δρόμο διότι η κατηφόρα δεν έχει σταματήσει. Όταν σταματήσει μπορούμε εκ των υστέρων και πολύ αργά να κάνουμε μια πιο ψύχραιμη αξιολόγηση. Να σχολιάσω επίσης \"Εγώ δεν θέλω να κάνω πολιτική αντιπαράθεση και να ισχυριστώ ότι θα μας πετάξουν έξω από την Ε.Ε. , ότι οι χώρες θα προβούν σε οικονομικό εμπάργκο , ότι θα ξαναπάμε στη δραχμή κλπ\" Κατά την άποψη μου αυτά θα συμβούν ακολουθώντας ακριβώς αυτό το δρόμο. Επίσης για το ηθικό κομμάτι να αναφέρω ότι το Ελληνικό κράτος έχει ήδη βαρέσει κανόνι με αυτό το δρόμο που ακολουθείται. Σε πολλούς έγινε κούρεμα ομολόγων, πολλοί αναγκάστηκαν να ξεπουλήσουν τα ομόλογα τους στη δευτερογενή αγορά, σε άλλους αδυνατεί να τους πληρώσει ενώ η μείωση συντάξεων, μισθών και οι πρόσθετοι φόροι αποτελεί ένα έμμεσος τρόπος αδυναμίας πληρωμής. Τώρα για το αν είναι ηθικό μια χώρα να μη πληρώνει το χρέος της, κατά την άποψη μου, υπό το συγκεκριμένο παγκόσμιο πλαίσιο είναι απόλυτα ηθικό. Προσωπικά δε θα ακολουθήσω την προσέγγιση πως λάθη, σπατάλες και λεηλασίες πολιτικών διόγκωσαν το χρέος διότι τεράστιο χρέος έχουν όλες οι οικονομίες και όλες οι οικονομίες στον κόσμο ζητούν θυσίες από τους πολίτες τους. Η πραγματικότητα κατά την άποψη μου είναι πως οι φτωχοί χρωστάνε στους πλούσιους και πως οι θυσίες των φτωχών δεν ευνοούν κάποιους άλλους φτωχούς αλλά κάποιους άλλους πλούσιους. Με λίγα λόγια δε κέρδισε ο πολίτης σε κάποια άλλη χώρα από τις θυσίες των Ελλήνων, των Πορτογάλων, των Ισπανών κτλ αλλά μάλλον έχασε αφού μειώθηκε η κατανάλωση σε παγκόσμιο επίπεδο.

27.10.2013

Νίκος Χ

Κύριε Περισιανίδη, Ευχαριστώ για τις απαντήσεις σας , οι οποίες περιέχουν απόψεις και γνώμες τις οποίες σέβομαι απόλυτα Για να δευτερολογήσω απαντώ στα δύο καίρια ζητήματα. Όσον αφορά τα αντίποινα των δανειστών εγώ πιστεύω ότι θα ήταν σφοδρότερα , μεγαλύτερα και ξέχωρα από το οικονομικό και νομικό θέμα , θα υπήρχε και πολιτικό θέμα . Γνωρίζοντας την στάση που κρατούν σήμερα οι πολιτικοί ηγέτες απέναντι στην Ελλάδα , η οποία κατ΄ ομολογία όλων είναι λείαν επιεικώς κακή , φανταστείτε να είχαμε επιλέξει την άμεση χρεοκοπία . Εγώ αδυνατώ να σκεφθώ την σφοδρότητα μιας τέτοιας επίθεσης . Ξέρετε σε θέματα διπλωματίας , όλα έχουν σχέση μεταξύ τους , η διπλωματία είναι ένα παζάρι . Συμμερίζομαι επίσης την άποψη ότι η Ελλάδα ανέκαθεν δεν είχε καλή εξωτερική πολιτική και διπλωματία. Θέλω να πω ότι σε μια ενδεχόμενη επίθεση όλων των χωρών θα εγειρόταν θέματα όπως το Τουρκικό, της μειονότητας , της υφαλοκρηπίδας , των υδρογονανθράκων και άλλα γεωπολιτικά , τα οποία θα δυσχέραιναν το κλίμα ακόμη περισσότερο (εμφύλιος πόλεμος) Το άλλο ζήτημα που θέλω να καταθέσω την άποψη μου είναι το ηθικό κομμάτι , για το οποίο έχω την αίσθηση ότι έχετε υπεκφύγει . Οι απαντήσεις που δίνεται μιλούν μόνο για το τι έπαθαν κάποιοι , για το οποίο συμφωνώ , αλλά αποφεύγεται να απαντήσετε άμεσα εάν έφταιξαν πραγματικά οι Έλληνες και πρέπει να πληρώσουν γι αυτό , όσο σκληρό και ανήθικο μπορεί να είναι για τους Έλληνες που πληρώνουν χωρίς να φταίνε . Η άποψη μου είναι δεδομένη και ευθεία , η πολιτικοί της Ελλάδας δημιούργησαν , όπως περιγράφετε, την κατάσταση που περιήλθε η χώρα έως το 2010 και σ΄ αυτούς θα πρέπει ο Ελληνικός λαός να επιρρίψει ευθύνη , αρχικά . Δηλαδή μέχρι το 2010 φταίνε οι δανειστές γιατί βγάζαμε ελλείμματα , γιατί δεν είχαμε σωστή φορολογία , γιατί είχαμε διογκωμένες δημόσιες δαπάνες ; όχι μόνο δεν φταίγανε αλλά μας έδιναν πακέτα Ντελόρ και μας επιδοτούσαν και μας δάνειζαν και όλοι ζούσαμε ένα όνειρο. Από το 2010 με το πρώτο μνημόνιο βλέπουμε μια Ευρώπη πολύ σκληρή , η οποία ουσιαστικά ηγεμονεύει στη χώρα μας πολιτικά και οικονομικά , διότι και πάλι δεν έχουμε ικανούς πολιτικούς ηγέτες να βοηθήσουν και όπως λέτε οδηγούμαστε στον γκρεμό. Η ηθική δεν πρέπει να εφαρμόζεται μονόπλευρα και οι λαοί πρέπει να βλέπουν τα λάθη τους και να επιλέγουν σωστά αυτούς που τους εκπροσωπούν. Μόνο με αυτογνωσία ένας λαός πάει μπροστά και προοδεύει . Ευχαριστώ.

27.10.2013

Τζούλια

Πολύ κατατοπιστικό το άρθρο. Ευχαριστούμε.

19.11.2013

iakovos

Πως πληρώνονται τα χρέη-Το χρήμα ως χρέος http://www.scribd.com/doc/174724892/%CE%A0%CE%A9%CE%A3-%CE%A0%CE%9B%CE%97%CE%A1%CE%A9%CE%9D%CE%9F%CE%9D%CE%A4%CE%91%CE%99-%CE%A4%CE%91-%CE%A7%CE%A1%CE%95%CE%97-Money-as-debt

21.11.2013

Περισιανίδης Ευθύμης

Κατά την άποψη μου δεν είναι καθόλου παραμύθι το video που περιγράφει \"Money as Debt\". Μόνο τα ΑΕΠ και τα χρέη των κρατών να συγκριθούν στο πέρασμα των τελευταίων 30 ετών θα καταλάβει κανείς πως και χρήμα κόβεται, ακόμα και σε σταθερές οικονομίες, όπως της ευρωζώνης και της Αμερικής αλλά και τα χρέη αυξάνονται σε υπέρογκα νούμερα σε απόλυτες και σχετικές τιμές. Πέρα από το πολύπλοκο αυτό τραπεζικό σχήμα που αναδεικνύει το βίντεο το πρόβλημα μπορεί να εντοπιστεί πιο απλά. Το οικονομικό σύστημα για να επιβιώσει χρειάζεται έναν αδιάκοπο δανεισμό (αυτό νομίζω δε χωράει αμφιβολίες). Το μονοπώλιο του δανεισμού το έχουν οι τράπεζες οι οποίες χωρίς πολύ κόπο βγάζουν πολύ χρήμα το οποίο φυσικά το πληρώνουμε όλοι εμείς μια που το χρήμα δεν πέφτει από τον ουρανό. Φυσικά το υπέρογκο αυτό κέρδος δικαιολογείται από το ρίσκο αλλά στην πράξη επειδή οι ίδιοι ελέγχουν το σύστημα το ρίσκο είναι μικρό που παίρνουν σε σχέση με το κέρδος τους αλλά και όταν τα πράγματα πάνε στραβά κανόνας είναι ότι προστατεύονται από τις κυβερνήσεις με νέα δάνεια. Μια λύση στο παραπάνω πρόβλημα για το οποίο μιλάει το video είναι οι τράπεζες να είναι δημόσιες οπότε το κέρδος από τους τόκους να επιστρέφει στην πραγματική οικονομία και να μη γίνεται προσωπικό.

21.11.2013

Γιαννης

οταν μιλας για κλασμα χρεους / αεπ , εννοεις το το ακαθαριστο εγχωριο ή το ακαθαριστο εθνικο προιον; γιατι με το φτωχο μου μυαλο , οταν μιλαμε για αναπτυξη αναφερομαστε συνεπως σε εγχωριο και οταν μιλαμε για χρεος μιλαμε για εθνικο. Κανω λαθος; το κλασμα αυτο με μπερδευει καπως...

10.12.2013

Περισιανίδης Ε.

Και εμένα με μπερδεύει η ερώτησή σου :) Το ΑΕΠ το χρησιμοποιούμε ποιοτικά για να συγκρίνουμε το χρέος που έχει μια χώρα σαν ποσοστό και όχι σαν απόλυτο νούμερο. Νομίζω πως δεν έχει μεγάλη σημασία αν μιλάμε για εγχώριο ή εθνικό.

10.12.2013

Ισίδωρος

Θαυμάσια!!!!!!!!!!!!!!!!! Είχα λίγο ως πολύ ψιλομπερδευτεί με όσα μας συμβαίνουν τα τελευταία χρόνια. Τώρα δεν έχω πλέον καμία αμφιβολία Αντε και καλά ΣΑΡΑΝΤΑ!!!

12.12.2013

Βαγγελιώ, συναδέλφισ

Μπράβο σου, Ευθύμη. Θα ήθελα να συμπληρώσω πως από την αρχή της κρίσης διοργανώθηκαν ομιλίες και γράφτηκαν άρθρα και βιβλία που βοηθούν τον καθένα να ξεκαθαρίσει πράγματα. Δυστυχώς όμως η υπερπληροφόρηση, ο διάλογος που εξαντλείται σε συνθήματα θολώνει παρά ενημερώνει. Το χειρότερο είναι να νομίζει ο καθένας ότι ενημερώνεται. Η ενημέρωση από πολλές πηγές κρύβει παγίδες. Αν οι πολλές πηγές ανήκουν π.χ στη νεοφιλελεύθερη ανάλυση καταλήγουν να είναι μια πηγή. Στον αντίποδα βρίσκεται η μαρξιστική ανάλυση. Προτείνω λοιπόν σε έναν σαν εσένα με διάθεση ενημέρωσης και ανοιχτό μυαλό το βιβλίο του Χρήστου Λάσκου με τίτλο \\\\\\\"22 πράγματα που μας λένε για την ελληνική κρίση και δεν είναι έτσι\\\\\\\". Καλά Χριστούγεννα, με ένα καλό βιβλίο.

22.12.2013

ΧΡΗΣΤΟΣ

ΠΟΛΥ ΚΑΛΟ ΑΡΘΡΟ ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ. ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΔΩ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΠΟΥ ΓΡΑΦΤΗΚΕ . ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΔΩ

25.12.2013

Περισιανίδης Ε.

Ευχαριστώ Βαγγελιώ για τα καλά σου λόγια. Χρόνια πολλά σε όλους. Φίλε Χρήστο η εργασία αυτή ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 12 περίπου.

26.12.2013

Βυρων

Στη δεύτερη σελίδα σας αναφέρεστε στα έσοδα και στον τζίρο ως ξεχωριστές έννοιες. Μήπως εννοείτε κέρδη και τζίρο;

05.02.2014